Online attention on 'drop shipping' scams

සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ආකර්ෂණීය භාණ්ඩ දුටු විගසම ඒවා මිලදී ගැනීමට පෙළඹෙන පාරිභෝගිකයින් බොහෝ විට තමන් මුදල් ගෙවන්නේ සැබෑ නිෂ්පාදකයාට ද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කරන්නේ නැත. වර්තමානයේ අන්තර්ජාලය හරහා සිදුවන වෙළඳාමේ ප්‍රධානතම ක්‍රමවේදයක් වන 'ඩ්‍රොප් ෂිපින්' (Drop shipping) යනු කිසිදු භාණ්ඩයක් තමන් සතුව තබා නොගන්නා අතරමැදියෙකු විසින් පාරිභෝගික ඇණවුම් ලබාගෙන ඒවා සෘජුවම වෙනත් නිෂ්පාදකයෙකු හෝ වෙළෙන්දෙකු හරහා පාරිභෝගිකයා වෙත යොමු කරන ව්‍යාපාරික ආකෘතියකි.

මෙහිදී අදාළ පුද්ගලයා හෝ නියෝජිතයා ක්‍රියා කරන්නේ හුදෙක් අතරමැදියෙකු ලෙස පමණක් වන අතර, නවීන කෘත්‍රිම බුද්ධි තාක්ෂණය යොදාගනිමින් නිර්මාණය කළ, එහෙත් භෞතිකව භාණ්ඩ නොමැති වෙබ් පිටු හරහා මෙම ගනුදෙනු බහුලව සිදුවේ.

ලොව විශාලතම ඊ-වාණිජ්‍ය ආයතනය වන ඇමේසන් සමාගම පවා සිය ආරම්භක අවදියේදී පොත්පත් පාරිභෝගිකයින් වෙත සැපයීම සඳහා මෙම ක්‍රමවේදයට සමාන ආකෘතියක් භාවිත කළේය. වර්තමානය වන විට ෂොපිෆයි (Shopify) වැනි වේදිකා මෙන්ම වට්ස්ඇප්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සහ ෆේස්බුක් වැනි සමාජ මාධ්‍ය ජාලා හරහා ද මෙම ව්‍යාපාරික ක්‍රමය සීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇත. දේශීය මෙන්ම ජාත්‍යන්තර නිෂ්පාදකයින් හා සම්බන්ධ වෙමින් වෙළඳපොළේ පවතින හිඩැස් පිරවීම, නවතම විලාසිතා ප්‍රවර්ධනය කිරීම හෝ දුර්ලභ භාණ්ඩ අලෙවි කිරීම හරහා ලාභ ඉපැයීම ඩ්‍රොප් ෂිපින් නියුතු වන්නන්ගේ අරමුණයි. පාරිභෝගිකයින්ට විදේශීය භාණ්ඩ ගෙන්වා ගැනීමේදී මුහුණ පෑමට සිදුවන රේගු බදු, භාෂාමය බාධක සහ විශාල ප්‍රමාණවලින් ඇණවුම් කිරීමට සිදුවීම වැනි ගැටලු මඟහරවා ගැනීමට පිළිගත් ඩ්‍රොප් ෂිපින් නියෝජිතයෙකු හරහා කටයුතු කිරීමෙන් හැකියාව ලැබේ.

බොහෝ රටවල නීතියට අනුව ඩ්‍රොප් ෂිපින් යනු නීත්‍යානුකූල ව්‍යාපාරික ක්‍රමවේදයක් වුවද, ඊට අදාළ බදු නීති සහ විනිවිදභාවය පවත්වා ගැනීම අනිවාර්ය වේ. ඉන්ස්ටග්‍රෑම් වැනි වේදිකා විසින් මෙවැනි ව්‍යාපාර සඳහා යම් යම් නීතිරීති පනවා තිබුණද, කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ අවම කේතකරණ දැනුමක් භාවිතයෙන් ඉතා කෙටි කලකින් ව්‍යාජ වෙළඳසැල් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව නිසා පාරිභෝගිකයින් මුලාවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී. ඇතැම් වෙළෙන්දන් සැබෑ පාරිභෝගික ඇණවුම් ලෙස පෙන්වමින් ව්‍යාජ වීඩියෝ පට සමාජ මාධ්‍ය වෙත මුදාහරින අතර, එමඟින් පාරිභෝගිකයින්ට තමන් සෘජුවම විශ්වාසදායී වෙළෙන්දෙකු සමඟ ගනුදෙනු කරන්නේ යැයි හැඟීමක් ඇති කරවයි.

මෙම ක්‍රියාවලියේදී පාරිභෝගිකයින් මෙන්ම ඇතැම් විට ඩ්‍රොප් ෂිපින් නියෝජිතයින් ද විවිධ වංචාවලට ලක්විය හැකි අතර, නිෂ්පාදනවල මිල ගණන් අසාධාරණ ලෙස ඉහළ යාම මෙහි සුලභ තත්ත්වයකි. තොග වෙළෙඳුන් විසින් දෝෂ සහිත භාණ්ඩ එවීම, ව්‍යාජ හෝ අවසර නොලත් නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීම, සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේදී සෞඛ්‍ය හා ආරක්ෂිත ප්‍රමිතීන් උල්ලංඝනය වීම වැනි ගැටලු රැසකට පාරිභෝගිකයින්ට මුහුණ දීමට සිදුවේ. ඊට අමතරව, භාණ්ඩ ලැබීමට දිගු කාලයක් ගතවීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම භාණ්ඩ නොලැබී යාම, මුදල් ආපසු ලබා ගැනීමේ අපහසුතා, මෙන්ම බහු පාර්ශවයන් අතර ගනුදෙනුකරුවන්ගේ පුද්ගලික සහ මූල්‍ය තොරතුරු හුවමාරු වීම නිසා සයිබර් අපරාධ සහ තතුබෑමේ (Phishing) අවදානම්වලට ද මාර්ගගත මිලදී ගන්නන් නිරාවරණය වේ.